Ücretsiz beta açık. Programı denemek için başvurun →
Evolventix
Pafta 4 · rehber 02 · tasarım · ≈ 4 dk

Alt kesilme nedir, ne zaman olur?

Az dişli bir çarkta kesici takım diş dibindeki yanağı oyar. Hangi diş sayısında olacağını tek formülle bulur, profil kaydırmayla giderirsiniz.

Ne olur?

Dişli, kremayer biçimli bir takımla (freze ya da hob) kesilir. Diş sayısı azsa takımın ucu, evolventin başladığı temel dairenin altına iner ve dişin dibindeki malzemeyi de keser. Buna alt kesilme denir. Sonuçları üçtür:

  1. Kök zayıflar. Diş dibi incelir; dişin kırılmasına yol açan kök gerilmesi artar.
  2. Kullanılabilir yanak kısalır. Oyulan bölgede evolvent yanak kalmaz.
  3. Girişim riski doğar. Eş dişlinin ucu o bölgeye değerse kavrama bozulur.

Sınır: kaç dişten az?

Standart kremayerle (ISO 53 Tip A, 20°, diş başı 1·m) alt kesilmesiz en küçük profil kaydırma şudur:

xmin = 1 − z·sin²α ÷ 2α = 20° için xmin = 1 − 0,0585·z (program kesici ucun yuvarlatmasını da hesaba katar; fark 0,00003)

x = 0 için bu, z ≥ 2 ÷ sin²α = 17,1 demektir; klasik “17 diş” kuralı buradan gelir. Program x < xmin − 0,01 olunca engel verir; bu yüzden z = 17'de x = 0 kabul edilir (xmin = +0,006).

zxminx = 0 için
8+0,532alt kesilme
10+0,415alt kesilme
12+0,298alt kesilme
14+0,181alt kesilme
16+0,064alt kesilme
17+0,006sınırda; program kabul eder
18−0,053yok
20−0,170yok
102030400,50,0-0,5-1,0 z = 17,1 alt kesilme alt kesilme yok diş sayısı z x
Şekil 1. Alt kesilmesiz en küçük profil kaydırma xmin, diş sayısı arttıkça düşer. Doğrunun altındaki (turuncu) bölgede takım dişin dibini oyar.

Dene · alt kesilme sınırı

Nasıl giderilir?

  1. Profil kaydırma. x ≥ xmin seçin. z = 12 için x ≥ +0,298; x = +0,30 yeter. Dış çap da büyür: m = 2 mm için da 28,0 mm'den 29,2 mm'ye çıkar. Hesaplayıcıdaki Düzelt düğmesi uygun bir x önerir.
  2. Daha çok diş. Aynı çapı korumak için modülü küçültüp z'yi artırın.
  3. Daha büyük basınç açısı. α = 25° için sınır yaklaşık 11–12 dişe iner (2 ÷ sin²25° = 11,2). Ama kesici takım da, eş dişli de 25° olmak zorundadır.

Ama çok da kaydırmayın

Pozitif x diş ucunu inceltir. z = 12, x = +0,30 için diş ucu kalınlığı 0,44·m'dir. Program 0,4·m'nin altında uyarı, 0,2·m'nin altında engel verir; sertleştirilecek dişlilerde ince uç kırılgandır. Kaydırmanın iki yönlü sınırı için profil kaydırma yazısına bakın.

Kendiniz görün: hesaplayıcıda diş sayısını 17'nin altına çekin. Alt kesilme uyarısı çıkar, Düzelt düğmesi uygun x'i önerir.

z = 12 ile açın