Wk nedir?
Kumpasın düz ağızlarını k diş üzerinden, iki karşıt yanağa dayayarak aldığınız ölçüdür. Ağızlar yanaklara temel dairenin teğeti boyunca değer; bu yüzden ölçü, dişlinin merkezine ve dış çapına bağlı değildir. Diş kalınlığı değişince Wk de değişir, buna güvenilir.
Nasıl alınır?
- k'yı seçin. 20° basınç açısında k ≈ z ÷ 9 + 0,5, en yakın tam sayıya yuvarlanır. Tam ,5 çıkarsa küçüğünü alın. z = 24 için 24 ÷ 9 + 0,5 = 3,17 → k = 3.
- Ağızları dayayın. Ağızlar k dişin karşılıklı yanaklarına değmeli. Diş başının köşesine ya da diş dibine değiyorsa k yanlıştır.
- Okuyun ve tekrarlayın. Dişlinin üç dört yerinden ölçün. Ölçüler birbirinden belirgin ayrılıyorsa hatve ya da salgı hatası vardır.
Formül
z = 20, m = 1, x = 0, k = 3.
W₃ = 0,93969·(π·2,5 + 20·0,014904) = 0,93969·(7,85398 + 0,29808) = 7,6604 mm
Profil kaydırma ek bir terim getirir: 2·x·m·sin α. z = 24, m = 2 mm dişlide W₃ x = 0'da 15,433 mm, x = +0,5'te 16,117 mm olur; fark 0,684 mm.
Dene · diş üzeri ölçü
Diş kalınlığı hakkında ne söyler?
Normal kesitte diş kalınlığı ΔS kadar azalırsa Wk, ΔS·cos α kadar azalır. Yani 0,10 mm daha ince diş, Wk'da yaklaşık 0,094 mm düşüş demektir.
Bu yüzden “ne kadar daha dalayım?” sorusunu Wk ile yanıtlarsınız. Ölçü hedefin ΔW üstündeyse takımı Δr = ΔW ÷ (2·sin α) kadar daha derine daldırın; 20°'de Δr ≈ 1,46·ΔW. Programdaki ölçüm kontrolü bu hesabı sizin yerinize yapar.
Üç tuzak
- Yanlış k. k çok büyükse ağızlar diş başına, çok küçükse diş dibine değer; ölçü yanak ölçüsü olmaz. Hesaplayıcı, temasın kullanılabilir evolvent üzerinde ve hatve dairesine en yakın olduğu k'yı seçer.
- Eğik kumpas. Kumpası dişli eksenine dik tutun. Eğik tutarsanız ağızlar uzak noktalara değer, ölçü büyük çıkar.
- Helisel dişli. Formül normal modül mn ve normal basınç açısı αn ile yazılır ve z·inv αt kullanılır: Wk = mn·cos αn·[π·(k − 0,5) + z·inv αt] + 2·x·mn·sin αn. Dişli genişliği, ağızların sığması için yeterli olmalıdır. Program bunu sizin yerinize hesaplar.
Kendi dişlinizin Wk değerini hesaplayıcıda çizimle görün; kumpasla ölçtüğünüzle karşılaştırın.
Hesaplayıcıyı açın