Ücretsiz beta açık. Programı denemek için başvurun →
Evolventix
Pafta 4 · rehber 04 · ölçü ve tanıma · ≈ 5 dk

Diş üzeri ölçü Wk nasıl alınır?

Diş kalınlığını kumpasla doğrudan ölçemezsiniz. Birkaç dişin üzerinden ölçülen Wk bunu dolaylı ve dişli merkezinden bağımsız verir.

Wk nedir?

Kumpasın düz ağızlarını k diş üzerinden, iki karşıt yanağa dayayarak aldığınız ölçüdür. Ağızlar yanaklara temel dairenin teğeti boyunca değer; bu yüzden ölçü, dişlinin merkezine ve dış çapına bağlı değildir. Diş kalınlığı değişince Wk de değişir, buna güvenilir.

123 W3 = 15,433 mm z = 24 · m = 2 · k = 3
Şekil 1. Kumpas ağızları k = 3 dişin dış yanaklarına, temel dairenin teğeti üzerinde değer. Ağızlar diş başına ya da diş dibine değmez.

Nasıl alınır?

  1. k'yı seçin. 20° basınç açısında k ≈ z ÷ 9 + 0,5, en yakın tam sayıya yuvarlanır. Tam ,5 çıkarsa küçüğünü alın. z = 24 için 24 ÷ 9 + 0,5 = 3,17 → k = 3.
  2. Ağızları dayayın. Ağızlar k dişin karşılıklı yanaklarına değmeli. Diş başının köşesine ya da diş dibine değiyorsa k yanlıştır.
  3. Okuyun ve tekrarlayın. Dişlinin üç dört yerinden ölçün. Ölçüler birbirinden belirgin ayrılıyorsa hatve ya da salgı hatası vardır.

Formül

Wk = m·cos α·[π·(k − 0,5) + z·inv α] + 2·x·m·sin αinv α = tan α − α (α radyan). 20° için inv α = 0,014904.
Örnek

z = 20, m = 1, x = 0, k = 3.

W₃ = 0,93969·(π·2,5 + 20·0,014904) = 0,93969·(7,85398 + 0,29808) = 7,6604 mm

Profil kaydırma ek bir terim getirir: 2·x·m·sin α. z = 24, m = 2 mm dişlide W₃ x = 0'da 15,433 mm, x = +0,5'te 16,117 mm olur; fark 0,684 mm.

Dene · diş üzeri ölçü

Diş kalınlığı hakkında ne söyler?

Normal kesitte diş kalınlığı ΔS kadar azalırsa Wk, ΔS·cos α kadar azalır. Yani 0,10 mm daha ince diş, Wk'da yaklaşık 0,094 mm düşüş demektir.

Bu yüzden “ne kadar daha dalayım?” sorusunu Wk ile yanıtlarsınız. Ölçü hedefin ΔW üstündeyse takımı Δr = ΔW ÷ (2·sin α) kadar daha derine daldırın; 20°'de Δr ≈ 1,46·ΔW. Programdaki ölçüm kontrolü bu hesabı sizin yerinize yapar.

Üç tuzak

  1. Yanlış k. k çok büyükse ağızlar diş başına, çok küçükse diş dibine değer; ölçü yanak ölçüsü olmaz. Hesaplayıcı, temasın kullanılabilir evolvent üzerinde ve hatve dairesine en yakın olduğu k'yı seçer.
  2. Eğik kumpas. Kumpası dişli eksenine dik tutun. Eğik tutarsanız ağızlar uzak noktalara değer, ölçü büyük çıkar.
  3. Helisel dişli. Formül normal modül mn ve normal basınç açısı αn ile yazılır ve z·inv αt kullanılır: Wk = mn·cos αn·[π·(k − 0,5) + z·inv αt] + 2·x·mn·sin αn. Dişli genişliği, ağızların sığması için yeterli olmalıdır. Program bunu sizin yerinize hesaplar.

Kendi dişlinizin Wk değerini hesaplayıcıda çizimle görün; kumpasla ölçtüğünüzle karşılaştırın.

Hesaplayıcıyı açın