Önce dişleri sayın
Diş sayısı z'yi sayın; kalemle işaretleyerek sayarsanız şaşmazsınız. Üç yöntemde de z gerekir.
Yöntem 1 · Dış çaptan
Profil kaydırması olmayan standart bir düz dişlide diş başı çapı da = m·(z + 2) kadardır. Kumpasla da'yı ölçün, z + 2'ye bölün.
z = 24 dişli, kumpas da = 52,0 mm gösteriyor.
m = 52 ÷ (24 + 2) = 2
Diş sayısı tekse karşıda diş yoktur. Ölçüyü bir diş ucundan karşıdaki en yakın diş ucuna alın ve cos(90° ÷ z)'ye bölün. Örnek: z = 25 ve ölçü 53,89 mm ise da = 53,89 ÷ cos 3,6° = 54,00 mm; m = 54 ÷ 27 = 2.
Dene · dış çaptan modül
Yöntem 2 · Taban hatvesinden
Diş ucu aşınmışsa ya da profil kaydırması varsa Yöntem 1 şaşar. Bu yöntem diş ucuna bakmaz: diş üzeri ölçüyü iki komşu diş sayısı için alın, farkı taban hatvesi verir.
z = 24: W₃ = 15,433 mm ve W₄ = 21,337 mm ölçüldü.
p_b = 21,337 − 15,433 = 5,904 → m = 5,904 ÷ 2,952 = 2,00
Basınç açısı 20° kabul edildi. Eski dişlilerde 14,5°, bazılarında 25° çıkabilir; o zaman cos α değişir. Programdaki Ölçümden Dişli Tanı aracı, ölçülerinizi girince modül, basınç açısı ve profil kaydırma için olası adayları bu yolla hesaplayıp sıralar.
Wk'nın nasıl alındığı için diş üzeri ölçü rehberine bakın.
Yöntem 3 · Merkez mesafesinden
Dişli çifti çalışıyorsa iki milin arasını ve diş sayılarını bilmeniz yeter.
Mil aralığı a = 48 mm, z₁ = 18, z₂ = 30.
m = 2·48 ÷ (18 + 30) = 2
Çift profil kaydırmalıysa merkez mesafesi standart değerden farklı olur; çıkan sonuç standart modüle oturmayabilir. Bu da bir ipucudur.
Standart modüle yuvarlayın
Bulduğunuz değer standart sıradaki bir modüle çok yakın olmalı:
Kumpas hatası yüzünden 2,02 çıkması olağandır; 2'ye yuvarlayın. Değer sıraya hiç uymuyorsa aşağıdaki üç tuzaktan biri vardır.
Üç tuzak
- Helisel dişli. Kumpasla ölçtüğünüz çap enine kesittedir. Normal modül mn = da ÷ (z ÷ cos β + 2) olur; helis açısı β'yı da bilmeniz gerekir. Kolay yol Yöntem 2'dir.
- Profil kaydırma. da = m·(z + 2 + 2x) olduğundan Yöntem 1 modülü biraz büyük bulur. Standart modülü seçip x'i buradan çıkarabilirsiniz: x = (da ÷ m − z − 2) ÷ 2. Örnek: z = 24, da = 53,0 mm, m = 2 için x = +0,25. Kaydırmanın ne işe yaradığı için profil kaydırma yazısına bakın.
- İnç dişlisi. Diametral hatve DP verilmişse m = 25,4 ÷ DP. DP 12 için m = 2,117; standart sıraya uymaması bu yüzdendir.
Modülü buldunuz mu? Dişlinizi çizin: z ve m'yi hesaplayıcıya yazın, çaplar ve diş üzeri ölçü çıksın.
Hesaplayıcıyı açın