Ücretsiz beta açık. Programı denemek için başvurun →
Evolventix
Pafta 4 · rehber 01 · ölçü ve tanıma · ≈ 4 dk

Dişli modülü nasıl bulunur?

Elinizde modülü bilinmeyen bir dişli var. Kumpas ve diş sayısı yeter: üç yöntemden biriyle modülü bulur, standart değere yuvarlarsınız.

Önce dişleri sayın

Diş sayısı z'yi sayın; kalemle işaretleyerek sayarsanız şaşmazsınız. Üç yöntemde de z gerekir.

Yöntem 1 · Dış çaptan

Profil kaydırması olmayan standart bir düz dişlide diş başı çapı da = m·(z + 2) kadardır. Kumpasla da'yı ölçün, z + 2'ye bölün.

m = da ÷ (z + 2)
Örnek

z = 24 dişli, kumpas da = 52,0 mm gösteriyor.

m = 52 ÷ (24 + 2) = 2

da = 52,0 mm z = 24
Şekil 1. Çift diş sayısında dış çap, karşılıklı iki diş ucundan ölçülür.

Diş sayısı tekse karşıda diş yoktur. Ölçüyü bir diş ucundan karşıdaki en yakın diş ucuna alın ve cos(90° ÷ z)'ye bölün. Örnek: z = 25 ve ölçü 53,89 mm ise da = 53,89 ÷ cos 3,6° = 54,00 mm; m = 54 ÷ 27 = 2.

Dene · dış çaptan modül

Yöntem 2 · Taban hatvesinden

Diş ucu aşınmışsa ya da profil kaydırması varsa Yöntem 1 şaşar. Bu yöntem diş ucuna bakmaz: diş üzeri ölçüyü iki komşu diş sayısı için alın, farkı taban hatvesi verir.

pb = Wk+1 − Wk = π·m·cos α20° basınç açısında m = pb ÷ 2,952
Örnek

z = 24: W₃ = 15,433 mm ve W₄ = 21,337 mm ölçüldü.

p_b = 21,337 − 15,433 = 5,904 → m = 5,904 ÷ 2,952 = 2,00

Basınç açısı 20° kabul edildi. Eski dişlilerde 14,5°, bazılarında 25° çıkabilir; o zaman cos α değişir. Programdaki Ölçümden Dişli Tanı aracı, ölçülerinizi girince modül, basınç açısı ve profil kaydırma için olası adayları bu yolla hesaplayıp sıralar.

Wk'nın nasıl alındığı için diş üzeri ölçü rehberine bakın.

Video. Ölçümden Dişli Tanı: diş sayısı, dış çap ve diş üzeri ölçülerden modül, basınç açısı ve profil kaydırma bulunur (18 sn, ses yok).

Yöntem 3 · Merkez mesafesinden

Dişli çifti çalışıyorsa iki milin arasını ve diş sayılarını bilmeniz yeter.

m = 2·a ÷ (z1 + z2)
Örnek

Mil aralığı a = 48 mm, z₁ = 18, z₂ = 30.

m = 2·48 ÷ (18 + 30) = 2

Çift profil kaydırmalıysa merkez mesafesi standart değerden farklı olur; çıkan sonuç standart modüle oturmayabilir. Bu da bir ipucudur.

Standart modüle yuvarlayın

Bulduğunuz değer standart sıradaki bir modüle çok yakın olmalı:

11,251,522,53456810121620

Kumpas hatası yüzünden 2,02 çıkması olağandır; 2'ye yuvarlayın. Değer sıraya hiç uymuyorsa aşağıdaki üç tuzaktan biri vardır.

Üç tuzak

  1. Helisel dişli. Kumpasla ölçtüğünüz çap enine kesittedir. Normal modül mn = da ÷ (z ÷ cos β + 2) olur; helis açısı β'yı da bilmeniz gerekir. Kolay yol Yöntem 2'dir.
  2. Profil kaydırma. da = m·(z + 2 + 2x) olduğundan Yöntem 1 modülü biraz büyük bulur. Standart modülü seçip x'i buradan çıkarabilirsiniz: x = (da ÷ m − z − 2) ÷ 2. Örnek: z = 24, da = 53,0 mm, m = 2 için x = +0,25. Kaydırmanın ne işe yaradığı için profil kaydırma yazısına bakın.
  3. İnç dişlisi. Diametral hatve DP verilmişse m = 25,4 ÷ DP. DP 12 için m = 2,117; standart sıraya uymaması bu yüzdendir.

Modülü buldunuz mu? Dişlinizi çizin: z ve m'yi hesaplayıcıya yazın, çaplar ve diş üzeri ölçü çıksın.

Hesaplayıcıyı açın