Fikir: takımı x·m kadar kaydırmak
Standart dişlide kesici takımın hatve doğrusu, dişlinin hatve dairesine teğettir. Profil kaydırmada takım, dişliden x·m kadar uzaklaştırılır (x pozitif) ya da yaklaştırılır (x negatif). x boyutsuz bir katsayıdır, m modüldür.
Evolvent eğrisi değişmez; değişen, evolventin hangi parçasının kullanıldığıdır.
Bir dişlide neyi değiştirir?
df = m·(z − 2,5 + 2x)
s = m·(π/2 + 2x·tan α)s: hatve dairesindeki diş kalınlığı. Hatve çapı d = m·z ve temel daire çapı db değişmez.
Örnek: z = 20, m = 2 mm. x = 0'da da = 44 mm, s = 3,142 mm. x = +0,5'te da = 46 mm, s = 3,870 mm: diş yaklaşık %23 kalınlaşır, diş dibi çapı da 35 mm'den 37 mm'ye çıkar. Kalın dişin kökü daha dayanıklıdır.
Dene · bir dişlide profil kaydırma
Çiftte: Σx ve merkez mesafesi
Çiftte iki profil kaydırmanın toplamı Σx = x₁ + x₂ merkez mesafesini belirler.
- Σx = 0 (örneğin x₂ = −x₁) ise merkez mesafesi standart a₀ = m·(z₁ + z₂) ÷ 2 kalır. Az dişli pinyon pozitif, büyük dişli negatif kayar; pinyonun kökü güçlenir, büyük dişlinin kökü biraz zayıflar.
- Σx > 0 ise merkez mesafesi büyür ve çalışma basınç açısı αw, 20°'den büyür: inv αw = inv α + 2·Σx·tan α ÷ (z₁ + z₂); a = a₀·cos α ÷ cos αw. Mil aralığı standart değerden farklıysa çiftin kaydırmalı olduğunu anlarsınız.
Örnek: z₁ = 12, z₂ = 30, m = 2 mm. Standart merkez mesafesi a₀ = 42 mm.
| x₁ / x₂ | Σx | Merkez mesafesi | αw | εα |
|---|---|---|---|---|
| +0,3 / −0,3 | 0 | 42,00 mm | 20,00° | 1,480 |
| +0,3 / 0 | +0,3 | 42,57 mm | 22,02° | 1,415 |
| +0,3 / +0,3 | +0,6 | 43,10 mm | 23,69° | 1,350 |
Σx ≠ 0 iken program diş başlarını biraz kısaltır (diş dibi boşluğu 0,25·m kalsın); tablodaki εα bunu içerir. Kavrama oranının anlamı için kavrama oranı yazısına bakın.
Sınırlar
Alt sınırı alt kesilme koyar: x ≥ xmin (alt kesilme yazısı). Üst sınırı diş ucu koyar: pozitif x dişi inceltir, çok büyük x'te yanaklar diş başı dairesine varmadan kesişir (sivri diş). Program uç kalınlığı 0,4·m'nin altında uyarı, 0,2·m'nin altında engel verir.
| x (z = 20) | Diş ucu kalınlığı | Program |
|---|---|---|
| 0 | 0,69·m | uygun |
| +0,50 | 0,47·m | uygun |
| +0,75 | 0,33·m | ince, uyarı |
| +1,00 | 0,16·m | çok ince, üretim engeli |
| +1,25 | — | sivri diş |
Programda
Dişli, çift ve kremayer ekranlarında x'i elle yazarsınız ya da otomatik bırakırsınız; otomatik x = max(0, xmin) olur. Merkez mesafesini verirseniz program Σx'i bulur ve iki dişliye dağıtır; varsayılan dağıtım, diş dibinde eşit özgül kaymadır.
Bir dişlide x'i değiştirip diş başı çapının, diş kalınlığının ve diş ucunun nasıl oynadığını çizimle görün.
Hesaplayıcıyı açın