Ücretsiz beta açık. Programı denemek için başvurun →
Evolventix
Pafta 4 · rehber 05 · tasarım · ≈ 4 dk

Kavrama oranı en az kaç olmalı?

Kavrama oranı, çalışırken ortalama kaç diş çiftinin aynı anda değdiğini söyler. 1'in altı kopuk, 1,2'nin altı gürültülüdür.

Ne demek?

Bir diş çifti kavramadan çıkmadan önce bir sonraki çift değmeye başlıyorsa kavrama süreklidir. Enine kavrama oranı εα, kavrama boyunca ortalama kaç diş çiftinin değdiğidir. εα = 1,6 ise zamanın yaklaşık %60'ında iki, %40'ında tek diş çifti değer. İki çift değerken yük paylaşılır; sessiz çalışma buradan gelir.

Nasıl hesaplanır?

Kavrama doğrusu üzerinde iki diş başı dairesi arasında kalan temas yolu gα'yı, temel hatveye (pb = π·m·cos α) bölersiniz. Profil kaydırmasız standart çiftte:

εα = (√(ra1² − rb1²) + √(ra2² − rb2²) − a·sin α) ÷ (π·m·cos α)ra: diş başı yarıçapı, rb: temel daire yarıçapı, a: merkez mesafesi
z1 = 20 z2 = 30 temas bölgesi, 3 kat büyütülmüş P N1 N2 A E gα pb gα = AE = 4,74·m · pb = 2,952·m → εα = 1,605
Şekil 1. Kavrama doğrusu (N1N2), iki çarkın temel dairelerine teğettir; dişler yalnız iki diş başı dairesinin kestiği A ve E noktaları arasında değer (turuncu). Üstte genel görünüş, altta temas bölgesi büyütülmüş. Çentikler temel hatve pb aralığıdır: temas yoluna 1,6 kez sığar.

Sonuç modüle bağlı değildir; yalnız diş sayılarına bağlıdır:

z1z2εα (x = 0, α = 20°)
17171,515
20301,605
24241,602
18411,624
30601,719
1001001,853
çok dişliçok dişli→ 1,98

Diş sayısı arttıkça εα artar ama 1,98'de doyar; bu, kremayerle çok dişli çarkın sınırıdır.

En az kaç olmalı?

εαAnlamıProgramda
< 1,0Kavrama koparEngel
1,0 … 1,2Çalışır, gürültülüUyarı (düz dişli)
≥ 1,2Yaygın tasarım alt sınırı—

1,2 yaygın bir tasarım ölçütüdür; bir yasa değildir. Düşük hızda ve gürültünün önemsiz olduğu yerde 1,0–1,2 arası çalışır, ama kavrama oranı 1'e yaklaştıkça yük tek dişe biner ve kırılma riski artar.

Dene · kavrama oranı

Ne artırır, ne düşürür?

  1. Diş sayısı. Arttıkça εα artar (tabloya bakın).
  2. Profil kaydırma. Σx pozitif oldukça merkez mesafesi büyür ve εα genelde düşer. z₁ = 20, z₂ = 30'da x₁ = x₂ = 0 için 1,605; x₁ = x₂ = +0,3 için 1,434. Σx = 0 kalırsa (x₂ = −x₁) değişim küçüktür.
  3. Basınç açısı. α büyüdükçe temas yolu kısalır. Aynı z₁ = 20, z₂ = 30 çifti 25°'de 1,442 verir.

Helisel dişlide

Helisel dişlide enine kavrama oranına örtüşme oranı eklenir: εγ = εα + εβ. Örtüşme oranı εβ = b·sin β ÷ (π·mn) olur (b: dişli genişliği, β: helis açısı, mn: normal modül). b = 20 mm, β = 15°, mn = 2 mm için εβ = 0,82. Bu yüzden helisel dişliler daha sessizdir; programda helisel dişlide εα < 1,2 için ayrıca uyarı verilmez.

Diş sayısı seçerken programdaki Diş Sayısı Bulucu, her aday çift için εα'yı listeler.